Phụ Kiện Trung Thế Và Tủ Điện Phân Phối Trong Trạm Biến Áp Gồm Những Gì?
Phụ kiện trung thế và tủ điện phân phối: những hạng mục không thể thiếu của trạm biến áp
Bên cạnh máy biến áp, tủ RMU và vỏ trạm, một trạm biến áp hoàn chỉnh còn cần rất nhiều phụ kiện đấu nối, thiết bị bảo vệ và tủ điện phân phối để đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, ổn định. Đây là những hạng mục dễ bị bỏ sót khi lập dự toán nhưng lại quyết định trực tiếp đến độ tin cậy và tuổi thọ của toàn bộ trạm.
Đầu cáp trung thế – co nhiệt và co nguội
Đầu cáp trung thế dùng để đấu nối cáp ngầm 24kV vào tủ RMU hoặc máy biến áp, đảm bảo cách điện và chống thấm nước tại điểm nối. Hiện có hai công nghệ phổ biến:
- Đầu cáp co nhiệt (Heat Shrink): lắp đặt bằng cách gia nhiệt (dùng đèn khò) để co ống cách điện ôm khít vào cáp, độ bền cao, được các thương hiệu 3M, Raychem cung cấp với nhiều model cho cả trong nhà và ngoài trời.
- Đầu cáp co nguội (Cold Shrink): sử dụng công nghệ co nguội, thi công không cần lửa hay thiết bị gia nhiệt, giảm rủi ro trong quá trình lắp đặt, rút ngắn thời gian thi công – phù hợp môi trường yêu cầu an toàn cháy nổ nghiêm ngặt.
Ngoài ra còn có đầu cáp dạng Elbow và T-Plug (đầu cáp co nối chồng) – loại đầu cáp plug-in tháo lắp nhanh, thường dùng để đấu nối trực tiếp vào sứ plug-in của máy biến áp hoặc tủ RMU, tương thích các thương hiệu Raychem, 3M, ABB, Prysmian, Cellpack.
Chống sét van (LA) – lá chắn bảo vệ quá điện áp
Chống sét van (Lightning Arrester) là thiết bị bảo vệ trạm biến áp và đường dây khỏi các xung quá điện áp do sét đánh hoặc quá điện áp nội bộ gây ra. Khi xảy ra xung điện áp vượt ngưỡng, chống sét van sẽ tự động dẫn dòng xung xuống hệ thống tiếp địa, bảo vệ máy biến áp và các thiết bị trung thế khác không bị hư hỏng. Các dòng chống sét van phổ biến hiện nay được chế tạo theo tiêu chuẩn IEC 60099-4, có dạng lắp ngoài trời truyền thống (như dòng Cooper UHS) hoặc dạng tích hợp T-Plug gắn trực tiếp vào đầu cáp (dòng Raychem RSTI-SA, 3M 93-EE-900-SA), tương thích cả tần số 50Hz và 60Hz của lưới điện Việt Nam.
Cầu chì tự rơi (FCO/LBFCO) và dao cách ly
Cầu chì tự rơi (Fuse Cut Out) là thiết bị bảo vệ quá dòng lắp trên đường dây trung thế hoặc trước máy biến áp, khi xảy ra sự cố dây chì sẽ đứt và tự động rơi xuống, vừa cắt mạch vừa báo hiệu trực quan vị trí sự cố. Dòng LBFCO (Load Break FCO) có thêm khả năng cắt tải an toàn dưới điện áp, được các thương hiệu Cooper (Eaton) và SIBA cung cấp phổ biến. Dao cách ly (Disconnect Switch) như dòng DS 24kV 630A cũng thường được lắp kèm để cách ly hoàn toàn thiết bị khỏi nguồn điện khi cần sửa chữa, bảo trì.
Tủ điện phân phối hạ thế: MSB, MDB, DB, ATS
Hệ thống tủ điện phân phối hạ thế đóng vai trò phân phối điện từ máy biến áp đến các phụ tải, được phân cấp theo sơ đồ điện:
- Tủ MSB (Main Switch Board): tủ điện phân phối tổng, nhận điện trực tiếp từ máy biến áp, thường trang bị máy cắt không khí ACB công suất lớn.
- Tủ MDB (Main Distribution Board): tủ phân phối trung gian, phân nhánh điện đến các khu vực hoặc tầng trong công trình.
- Tủ DB (Distribution Board): tủ phân phối cuối cùng, cấp điện trực tiếp đến các thiết bị tiêu thụ.
- Tủ ATS (Automatic Transfer Switch): tủ chuyển nguồn tự động giữa nguồn lưới và máy phát dự phòng, đảm bảo cấp điện liên tục khi mất điện lưới.
- Tủ tụ bù: nâng cao hệ số công suất (cos φ), giảm tổn thất điện năng và tránh bị phạt do công suất phản kháng.
Kim thu sét – bảo vệ chống sét đánh trực tiếp
Khác với chống sét van (bảo vệ quá điện áp lan truyền trên đường dây), kim thu sét là thiết bị chống sét đánh thẳng, thu hút và dẫn dòng sét trực tiếp xuống đất qua hệ thống tiếp địa, bảo vệ toàn bộ công trình và trạm biến áp khỏi nguy cơ sét đánh trúng. Các dòng kim thu sét hiện đại như IONIFLASH có bán kính bảo vệ lên đến hàng chục mét, phù hợp lắp đặt cho nhà xưởng, trạm biến áp ngoài trời, tòa nhà cao tầng.
Câu hỏi thường gặp về phụ kiện trạm biến áp
Đầu cáp co nóng và co nguội, loại nào tốt hơn?
Cả hai công nghệ đều đảm bảo độ bền và cách điện tốt nếu thi công đúng kỹ thuật. Co nguội có ưu điểm thi công nhanh, an toàn hơn (không cần lửa), trong khi co nhiệt có chi phí vật tư thường thấp hơn và được sử dụng phổ biến lâu năm.
Chống sét van nên lắp ở vị trí nào trong trạm?
Chống sét van nên lắp càng gần thiết bị cần bảo vệ (máy biến áp, tủ RMU) càng tốt, thường lắp ngay tại đầu vào trung thế của trạm hoặc tích hợp trực tiếp vào đầu cáp T-Plug để tối ưu hiệu quả bảo vệ.
Có bắt buộc phải lắp tủ tụ bù cho trạm biến áp không?
Với các công trình có nhiều tải cảm (động cơ, máy biến áp non tải kéo dài…), lắp tủ tụ bù giúp nâng hệ số công suất, tránh bị đơn vị điện lực phạt tiền do công suất phản kháng vượt ngưỡng cho phép, đồng thời giảm tổn thất điện năng trên đường dây.
Bách Đạt cung cấp đầy đủ phụ kiện trung thế và tủ điện phân phối chính hãng – đầu cáp Raychem, 3M; chống sét van Cooper, Raychem, 3M; cầu chì tự rơi, dao cách ly, kim thu sét cùng các loại tủ MSB, MDB, DB, ATS, tụ bù – đảm bảo đồng bộ, tương thích trọn bộ cho mọi công trình trạm biến áp.